نقد مدام


بی انکه بخواهم از اهمیت کار متفکران بزرگی مانند پل تلیش . نیتچه . هایدگر . مارکس . دریدا . کارناپ . همپل و .......... دیگر فیلسوفان قرن بیستم کار بکاهم باید اعتراف کنم که احترام و علاقه زیادی به کارل ریموند پوپر دارم و به نظر من پوپر خاتم فیلسوفان قرن بیستم است . نه اینکه او پایان فلسفه این قرن باشد . بلکه از ان جهت که میراث دار تمامی فلسفه های این قرن و ناقد منطقی همه بزرگان و استوانه های فلسفه در فراخنای تاریخ است .
شاید وجه غالب علاقه مندی من به پوپر خصلت نقد مدام اوست . او از جمله متفکرانی است که نه تنها بزرگان فلسفه را به نقد می کشد بلکه خود و اندیشه های خود را شجاعانه نقادی میکند . از دیگر مزیت های جالب توجه او علاقه مندی عمیقش به سعادت بشر و تلاش خستگی ناپذیرش در چاره شناسی دردهای جانکاه بشری است . او از انتزاعی ترین حوزه های فلسفی مانند معرفت شناسی اغاز میکند و تا خرد ترین زمینه ها مانند نظریه مهندسی اجتماعی جزء به جزء و شیوه های انسانی تر مدیریت بازار نظریه پردازی میکند . پوپر فیلسوف روش شناسی است که در کف خیابان و در میان بحرانهای بزرگ دو جنگ و ایده ئولوژی های جهان سوز أن زندگی کرده است . واقع گرایی . تفکر منطقی . بردباری و فروتنی و مرعوب بزرگان و نام ها و مکتبهای پر طمطراق نشدن . ویژگی بارز اوست
در این پنجره مجال پرداختن به نظریات او در حوزه های فلسفه علم - متدولوژی - فلسفه ساست - فلسفه تاریخ - فلسفه اخلاق و مباحث جامعه شناختی و اقتصادی و مدیریتی او نیست اما بی مناسبت نمی دانم گاه و بیگاه برخی از عبارت کوتاه او را که زبده تجارب فکری و اجتماعی اوست را برای علاقه مندان این پنجره نقل کنم . برای نمونه به این عبارت ها توجه کنید . چقدر ساده . عمیق و عبرت اموزند
در حدود سال ۱۹۳۳ با یکی از اعضای جوان حزب سوسیال ناسیونال ( نازی ) در باره ضرورت گفتگو و استدلال منطقی حرف میزدم . ان مرد جوان در حالی به هفت تیری مسلح بود به من گفت : چه میگویی شما میخواهید استدلال کنید ؟ من استدلال نمی کنم . من شلیک می کنم . ( مقدمه کتاب اسطوره چهار چوب )
او کمی بعد می گوید : درسی که من از این ماجرا گرفتم این است که بوسیله استدلال نمی توان توجه کسی را به ضرورت استدلال جلب نمود . ( همان )
به نمونه دیگری توجه کنید :
بازار درسهای مهمی برای فلسفه های نقدی دارد . در بازار مشتریان محصول را قطع نظر از تولید کننده ان ارزیابی میکنند . در صورتی که یک محصول کیفیت مناسبی نداشته باشد و رضایت مشتریان را جلب نکند با بایکوت مشتریان رویرو میشود . تولید کنند به سرعت در میابد که برای بقا باید در محصول حود تجدید نظر کند . ما باید در فلسفه این سنت را ارج کذاشته و ترویج کنیم که یک اندیشه فلسفی قطع نظر از پدیده اورنده ان نقادی شود و دوباره به تولید کننده ان جهت اصلاح باز پس فرستاده شود . تنها در این صورت است که اندیشه ها رشد میکنند و تکامل یابند. در سیاست نیز این درس اموزنده است . اگر امکان رقابت بیشتر و ازادانه تری در سیاست وجود میداشت شاید مردم که مشتریان اصلی نسخه های احزاب سیاسی برای رفاه و پیشرفت هستند . میتوانستند به مثابه قاعده بازار نسخه های تولید شده احزاب را برای اداره امور خود به بوته نقد بگذارند . این کاری است که قرار است دموکراسی لبیرال برای ما انجام دهد ( جامعه باز - تلخیص و نقل به مضمون )
نمونه دیگر :
آزادی مقدم بر برابری است . کوشش کور برای برقراری برابری . ازادی را به خطر میاندازد و با از میان رفتن ازادی . برابری هیچگاه محقق نخواهد شد . برابری بردگان مفهومی بی معنا و پاردوکسیکال است ( جستجوی نا تمام - درباره ارمان سوسیالیسم )
نمونه دیگر :
ازادی نامحدود و بی قید و بند به ضد خود تبدیل میشود چرا که در چنین وضعیتی زورگویان را ازاد میگذارد تا مردمان نجیب و بردبار را به اسارت گرفته و حکومتی جابرانه برقرار سازند ( همان )
نمونه دیگر :
من زدودن هیبت و هراس از نامداران بزرگ و مراجع فکری سترگ را یکی از پیش شرط های ضروری بهبود حال بشر میدانم ( نامه پوپر به هلین )

این وبلاگ کوششی است برای جمع میان زلال بودن و عمیق بودن