آب های عمیق

تنها عکس حاج ملاهادی سبزواری فیسلوف متاله ایرانی

معاصر ناصر الدین شاه قاجار

از شگفتی های روزگار ساده دلی و خام اندیشی برخی  نخبگان بزرگ علمی  و فلسفی است که عمیقا به روشهای قیاسی و علوم انتزاعی دلبسته اند و حاضر نیستند از عوالم مجردات به همین عالم دم دستی طبیعت اجلال نزول فرمایند و با چشم باز ، حقایق عالم را مشاهده کنند .

یکی از نمونه های جالب آن ماجرای ورود دوربین عکاسی  و سینماتوگراف به ایران است . آورده اند  که ناصرالدین شاه در سفر به خراسان، بر سر راه مشهد، در سبزوار اتراق کرد و در این شهر به دیدن فیلسوف و حکیم بزرگ آن روزگار، حاج ملاهادی سبزواری که در حکمت الهی و فلسفه و عرفان و زهد و تقوی و طهارت نفس سرآمد روزگارخود بود ، رفت و با او به گفت و گو نشست. در پایان نیز از حکیم درخواست کرد اجازه دهد عکاس باشی دربار که همراه موکب همایونی بود، از او عکسی بگیرد. فیلسوف بزرگ ما که تاکنون ازعکاسی چیزی نشنیده و ندیده بود، پرسید: ماهیت عکس چیست؟ توضیح دادند که سایه ای است از شخص یا چیزی که بر روی کاغذی می افتد و باقی می ماند. بعد ایشان چنین برداشت کرد که بواسطه این دستگاه ، عکس چهره انسان که عرضی وابسته به جوهر است ، از موضوع خود منفک شده و به موضوعی دیگر که مثلا کاغذ عکاسی است عارض می شود . این تحلیل فلسفی کار دست حکیم با فراست ما داد ......... چرا که بنا بر مبانی حکمت مشاء ، انتقال اعراض ، مستقل و منفک از جوهر جسمانی و موضوعی که محل عروض  و اتکاء آن است ، محال و ممتنع عقلی است . !! فیلسوف متفکر ما به این نتیجه رسید که عکس گرفتن محال است و هر چه که دیگران در باره عکس گفته و شنیده اند وهم و خیال و اشتباه است .  شاه و همراهان درماندند و از پس قانع کردن حکیم برنیامدند، اما اصرار کردند که ایشان این بحث های منطقی را کنار بگذارد و اجازه دهد عکاس باشی از ایشان عکسی بگیرد. حکیم با اکراه پذیرفت و روبروی دوربین عکاس باشی نشست و اکنون تنها تصویری که از ایشان باقی مانده، همان عکسی است که ایشان وجود آن را منطقا محال می دانست.

اکنون نیز باید گفت :  فاعتبروا  یا اولی الابصار